Owocem zaś Ducha jest...

MENU

??w. Jan Sarkander

??y?? w czasach rozdarcia religijnego Europy po wyst?pieniu Lutra. Za jego ??ycia wybuch??a wojna trzydziestoletnia, której sta?? si? ofiar?. Gorliwy kap??an, gor?cy kaznodzieja. Asceta w ??yciu codziennym, praktykuj?cy cnot? milczenia. Jednocze??nie bardzo energiczny i ruchliwy duszpasterz. Pos?dzony o zdrad?. M?czennik, potwierdzaj?cy swoj? ??wi?to??? niezliczonymi cudami, jakie wyprosi?? dla tych, którzy si? do niego uciekaj? z pro??b? o wstawiennictwo u Boga. To ??wi?ty Moraw – Jan Sarkander, którego wspomnienie liturgiczne obchodzimy 30 maja.
??w. Jan Sarkander urodzi?? si? 20 grudnia 1576 roku w Skoczowie. Pochodzi?? ze ??rednio zamo??nej rodziny szlacheckiej – Grzegorza Macieja i Heleny z Góreckich. Po ??mierci ojca w 1589 r. jego rodzina przeprowadzi??a si? do Przybora na Morawach, gdzie chodzi?? do szko??y parafialnej. Pó??niej nauki humanistyczne pobiera?? w kolegium jezuickim w O??omu??cu. Ju?? wtedy da?? si? pozna? jako ucze?? zdolny i bardzo pracowity. Pó??niej w tym mie??cie rozpocz??? studia na Akademii Jezuitów ko??cz?c je w Pradze doktoratem (1600 r.). Doktorat z filozofii uzyska?? na uniwersytecie w Pradze, a z teologii w Grazu (1608 r.). Tam tak??e w 1609 roku przyj??? ??wi?cenia kap??a??skie. Po powrocie do rodzinnej diecezji o??omunieckiej zosta?? wikarym. Prowadzi?? prac? duszpastersk? w Opawie, Chorwacie, Nowym Mie??cie, Unczowie i Boskowicach, w szczególnie trudnych warunkach zmaga?? katolicyzmu z luteranizmem i husytyzmem. Jego gorliwo??? sprowadza??a na ??ono ko??cio??a licznych innowierców. W 1616 roku zosta?? proboszczem w opanowanym przez protestantów Holeszowie. Protektora i obro??c? znalaz?? w ówczesnym namiestniku Moraw W??adys??awie Popielu Lobkovicu. Kiedy wybuch??a wojna trzydziestoletnia namówiony przez parafian opu??ci?? Holeszów. Uda?? si? z pielgrzymk? do Cz?stochowy, a pó??niej przez pewien czas przebywa?? w Rybniku i Krakowie. Z racji tego, ??e nie przyj?to jego rezygnacji z probostwa, powróci?? do Holeszowa.

 

Zwierciad??o cnót wszelkich

Jak pisa?? o ??w. Janie Sarkandrze w wierszowanej biografii Bohumir Hynek Bilovsky: Z rzadka tylko jada?? – wierny s??uga Bo??y – proste szaty wk??ada?? – ucze?? Chrystusowy – zwierciad??o cnót wszelkich – ??wi?tej pobo??no??ci – potem za?? m?czennik. A w innym miejscu podkre??la??, ??e Jako ta owieczka – nieustannie milcza??

??w. Jan Sarkander umia?? w pi?kny sposób ???czy? pokor? z gor?cym upominaniem si? o prawa Ko??cio??a i katolików. Napomina?? b???dz?cych, pociesza?? smutnych, cierpi?cych i p??acz?cych. Pomaga?? potrzebuj?cym. Nade wszystko by?? niezwykle gor?cy w wyznawaniu i obronie wiary katolickiej. A?? do m?cze??stwa. W ko??cu ??wi?ty kap??an odda?? dusz? Bogu si?gaj?c po palm? m?cze??stwa... 

Oskar??ony o zdrad?

... Tak si? z??o??y??o, ??e po powrocie ??w. Jana Sarkandra do Holeszowa, sytuacja polityczna bardzo si? skomplikowa??a. Cesarz zwróci?? si? do króla Zygmunta III Wazy, by przys??a?? mu pomoc wojskow? w walce z protestantami. Król wys??a?? mu w odpowiedzi 4000 „lisowczyków” – jazdy konnej pod dowództwem Aleksandra Lisowskiego. Niestety „lisowczycy” traktowali t? wypraw? jako okazj? do wielu skandalicznych nadu??y?. Kiedy znale??li si? na Morawach, zacz?li pali? i rabowa? miasta i wsie. W ko??cu w lutym 1620 roku dotarli w pobli??e Holeszowa. Wrogowie ksi?dza Sarkandra zacz?li rozg??asza?, ??e to on sprowadzi?? „lisowczyków”. Nawet wtedy, gdy nasz ??wi?ty postanowi?? wyj??? naprzeciw rozjuszonym „lisowczykom” w procesji z Naj??wi?tszym Sakramentem i – de facto – zatrzymuj?c ich, protestanci oskar??yli go o zdrad?, a jego niedawna pielgrzymka do Cz?stochowy zosta??a potraktowana jako zakamuflowana wyprawa w celu sprowadzenia obcych wojsk. 

Pocz?tkowo wi?c musia?? si? ukrywa? w tovaczowskim zamku, ale zdradzony, uciek?? do lasu, gdzie go pojmano i odwieziono przed s?d w O??omu??cu. 

Procesowi s?dowemu przewodniczy?? hetman ??erocin, który obj??? funkcj? namiestnika Moraw po Lobkovicu. W wulgarny sposób starano si? wtedy wymusi? na proboszczu Holeszowa przyznanie si? do zdrady stanu. Chciano w ten sposób znale??? pretekst do bardziej masowych prze??ladowa?? katolików. ??wi?ty jednak nie przyzna?? si? do winy, co wzmog??o tortury. Jego cia??o wielokrotnie naci?gano na tzw. skrzypiec – drewnian? konstrukcj? z ko??em, przy którego nieznacznym obrocie p?ka??y ??ci?gna, a ko??ci wychodzi??y ze stawów. 

??w. Jan jednak i to zniós??, nie przyznaj?c si? do zarzucanych mu czynów. Wtedy oprawcy zacz?li przypala? mu boki pochodniami, a g??ow? ??ciska? ??elazn? obr?cz?. Na darmo, ??o??nierz Chrystusowy milcza??... 

 

W obronie tajemnicy spowiedzi

Po czwartym przes??uchaniu – 17 lutego 1620 roku – s?dzia Benesz Pra??ma zapyta?? go wprost: – Jak to mo??liwe, ??e nie wiedzia??e?? o przygotowywanym spisku? Czy nie powiedzia?? ci o tym twój pan Lobkovic podczas spowiedzi? Ksi?dz Sarkander da?? wtedy ??wiadectwo swej wiary i nawet w obliczu straszliwych tortur nie z??ama?? tajemnicy spowiedzi. S?dziemu za?? odpowiedzia??: – Co si? tyczy tajemnicy spowiedzi, to cho?by mi w niej co takiego wyjawiono, to o tym ju?? nic nie wiem, ani wiedzie? nie chc?, ani ??miem o tym my??le? i pami?ta?, a to z powodu ??wi?tej i nienaruszalnej piecz?ci tego Boskiego Sakramentu. Dlatego te?? cho?bym nawet wiedzia??, ??e mnie w kawa??ki por?biecie i najwymy??lniejszymi m?kami zabijecie i w popió?? obrócicie, wola??bym przecie?? to wszystko z ??ask? Bo??? znie???, ani??eli zgrzeszy? na moment przeciwko tej tajemnicy. 

Pó??niej musia?? znie??? inn? jeszcze tortur?. Gdy modli?? si? w celi o wytrwa??o???, odwag? i cierpliwo???, wzywaj?c imion Jezusa, Maryi i Anny, oprawcy pos?dzili go o uprawianie czarów. Postanowili wi?c, ??e trzeba je „zneutralizowa?”. Tote?? kat ogoli?? go, obci??? mu w??osy, w?sy, paznokcie u r?k i nóg, a potem wszystko spali?? na popió??, który nast?pnie zmiesza?? z wod? i da?? Janowi do wypicia. Pó??niej zosta?? zdj?ty ze skrzypca i nieprzytomny wrzucony do celi. Dogorywa?? tam na s??omie przez miesi?c. Ci?gle si? modli?? i odmawia?? brewiarz. A?? w ko??cu 17 marca 1620 roku odda?? dusz? Panu. Mia?? 43 lata, z czego w kap??a??stwie prze??y?? 11 lat. 

Doczesne szcz?tki proboszcza z Holeszowa z??o??ono najpierw w ko??ciele Naj??wi?tszej Maryi Panny w O??omu??cu w kaplicy ??w. Wawrzy??ca. Do grobu m?czennika zacz???y nap??ywa? pielgrzymki, zw??aszcza po kl?sce, jak? zada??y husytom i protestantom wojska cesarskie pod Bia??? Gór? (8 listopada 1620 roku). 

Grób m?czennika nawiedzili m.in. Jan III Sobieski, cesarz Karol VI i Franciszek I oraz cesarzowa Maria Teresa. Z chwil? rozpocz?cia procesu przy grobie z??o??onych by??o ju?? ponad 1200 wotów. Po zburzeniu ko??cio??a NMP relikwie przeniesiono do ko??cio??a ??w. Micha??a Archanio??a.

Beatyfikowany przez papie??a b??. Piusa IX w 1860 roku. Kanonizowany 22 maja 1995 roku przez Jana Paw??a II. Oprócz Moraw szczególnym kultem cieszy si? ??w. Jan Sarkander na ??l?sku, a zw??aszcza w diecezji bielsko-??ywieckiej, w obr?bie której le??y jego rodzinne miasto Skoczów. 

Bogus??aw Bajor